Cảnh báo: Nguy cơ khôn lường từ việc mua bán dữ liệu sinh trắc học để mở tài khoản ảo

Trong kỷ nguyên số, khi các ngân hàng tại Việt Nam bắt buộc áp dụng xác thực sinh trắc học cho các giao dịch trực tuyến, một loại hình tội phạm mới đã xuất hiện: mua bán dữ liệu sinh trắc học để mở tài khoản ảo. Đây là vấn đề nghiêm trọng đe dọa trực tiếp đến an ninh tài chính của mỗi cá nhân và hệ thống ngân hàng.

Hiểu đúng về dữ liệu sinh trắc học

Dữ liệu sinh trắc học (như khuôn mặt, vân tay, mống mắt) là những thông tin nhận dạng cá nhân duy nhất không thể thay đổi. Khác với mật khẩu hay mã OTP có thể đổi lại khi bị lộ, nếu dữ liệu sinh trắc học bị đánh cắp, người dùng sẽ mất vĩnh viễn quyền kiểm soát "chìa khóa" định danh cá nhân của mình.

Thực trạng mua bán dữ liệu sinh trắc học hiện nay

Hiện nay, trên các hội nhóm kín trên mạng xã hội, dữ liệu cá nhân bao gồm ảnh căn cước công dân (CCCD), thông tin tài khoản và đặc biệt là dữ liệu khuôn mặt (video quay chụp thực tế) đang được rao bán công khai với mức giá rẻ bất ngờ.

Tại sao kẻ gian cần dữ liệu này?

• Mở tài khoản ngân hàng ảo: Dùng dữ liệu sinh trắc học của người khác để vượt qua bước định danh điện tử (eKYC) của các ngân hàng, tạo ra các tài khoản "rác".
• Rửa tiền và lừa đảo: Những tài khoản này sau đó được sử dụng làm phương tiện để luân chuyển dòng tiền bẩn từ các phi vụ lừa đảo, cờ bạc trực tuyến, hoặc chiếm đoạt tài sản.
• Vay vốn tín dụng đen: Sử dụng thông tin người khác để thực hiện các khoản vay tín chấp, để lại "nợ xấu" cho nạn nhân mà họ không hề hay biết.

Cơ chế hoạt động của tội phạm

Kẻ gian thường không trực tiếp lấy cắp từ ngân hàng mà nhắm vào sơ hở của người dùng thông qua:

1. Chiêu trò lừa đảo: Mạo danh cơ quan công an, ngân hàng gọi điện yêu cầu "cập nhật định danh điện tử" hoặc "xác thực VNeID".
2. Các ứng dụng độc hại: Lừa người dùng cài đặt ứng dụng chứa mã độc để chiếm quyền điều khiển điện thoại và ghi lại hình ảnh khuôn mặt.
3. Mua chuộc thông tin: Lợi dụng những người nhẹ dạ cả tin để thuê họ mở tài khoản ngân hàng bằng chính thông tin của họ (tài khoản thuê) sau đó bán lại cho các đường dây tội phạm.

Hệ lụy nghiêm trọng đối với chủ sở hữu dữ liệu

Nếu bạn trở thành nạn nhân của việc rò rỉ dữ liệu, các hệ lụy sau đây là khó tránh khỏi:

• Bị khóa tài khoản ngân hàng chính chủ: Khi tài khoản của bạn bị gắn mác "liên quan đến hoạt động lừa đảo", ngân hàng sẽ phong tỏa toàn bộ tài sản của bạn.
• Trở thành đối tượng tình nghi: Bạn phải tốn rất nhiều thời gian, công sức và chi phí pháp lý để chứng minh mình vô tội trước cơ quan điều tra.
• Điểm tín dụng thấp: Các khoản vay trái phép mang tên bạn sẽ làm hỏng lịch sử tín dụng (CIC), khiến bạn không thể vay vốn ngân hàng chính thống sau này.

Lời khuyên bảo mật từ chuyên gia tài chính

Để tự bảo vệ mình trước vấn nạn mua bán dữ liệu sinh trắc học, bạn cần thực hiện ngay các biện pháp sau:

• Tuyệt đối không cung cấp hình ảnh khuôn mặt, video cá nhân cho bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào không chính thống trên mạng.
• Không "cho thuê" hoặc bán tài khoản ngân hàng, CCCD của mình cho người lạ dưới mọi hình thức.
• Cảnh giác cao độ với các cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu cập nhật định danh qua đường link lạ. Mọi thủ tục chính thống đều thực hiện tại quầy hoặc qua ứng dụng chính thức của ngân hàng/Cơ quan công an.
• Kiểm tra định kỳ danh sách các tài khoản ngân hàng mang tên mình thông qua các ứng dụng quản lý định danh hoặc liên hệ ngân hàng để rà soát.

Việc bảo vệ dữ liệu sinh trắc học ngày nay cũng quan trọng như việc bảo vệ chìa khóa két sắt nhà bạn. Hãy nâng cao cảnh giác để không trở thành nạn nhân trong các đường dây tài chính phi pháp.