Cảnh báo: Thủ đoạn lách eKYC quét mặt app vay bằng video Deepfake

Trong bối cảnh công nghệ tài chính (Fintech) bùng nổ, quy trình eKYC (Định danh khách hàng điện tử) đã trở thành "cánh cửa" bắt buộc để người dùng tiếp cận các khoản vay online. Tuy nhiên, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đã dẫn đến một thực trạng đáng báo động: tội phạm sử dụng công nghệ Deepfake để lách eKYC, chiếm đoạt tài sản.

Deepfake là gì và tại sao lại là mối đe dọa với eKYC?

Deepfake là công nghệ sử dụng AI để tạo ra hình ảnh, video hoặc âm thanh giả mạo giống hệt người thật. Trong lĩnh vực vay vốn, kẻ gian sử dụng các đoạn video Deepfake (thường là khuôn mặt cử động, chớp mắt, nói theo yêu cầu) để đánh lừa hệ thống nhận diện sinh trắc học của các ứng dụng vay tiền.

Thay vì sử dụng khuôn mặt thật của chủ tài khoản, kẻ lừa đảo sẽ dùng video hoặc hình ảnh đã được xử lý qua phần mềm, khiến hệ thống AI của app vay tiền lầm tưởng rằng người đang thực hiện giao dịch chính là khách hàng hợp pháp.

Cách thức kẻ gian "lách" qua hệ thống kiểm duyệt

Quy trình lách eKYC thường diễn ra qua các bước tinh vi sau:

1. Thu thập thông tin cá nhân: Kẻ gian mua bán hoặc đánh cắp hình ảnh, video, CCCD của nạn nhân từ các vụ rò rỉ dữ liệu.
2. Tạo video Deepfake: Sử dụng các phần mềm AI tiên tiến để "ghép" khuôn mặt nạn nhân vào một video cử động khớp với yêu cầu xác thực của app (ví dụ: yêu cầu quay trái, quay phải, cười, nói).
3. Vượt qua kiểm tra sống động (Liveness Check): Các app vay tiền đời cũ hoặc có hệ thống bảo mật kém thường chỉ yêu cầu xác thực khuôn mặt đơn giản. Kẻ gian phát đoạn video Deepfake trước camera để "qua mắt" AI.
4. Giải ngân khoản vay: Sau khi vượt qua eKYC, tài khoản giả mạo được tạo lập và khoản vay được giải ngân về tài khoản do kẻ gian kiểm soát.

Hậu quả nghiêm trọng đối với người dùng

Nhiều người chỉ phát hiện mình là nạn nhân khi nhận được thông báo đòi nợ từ các tổ chức tín dụng. Các hệ lụy bao gồm:

• Nợ xấu trên CIC: Thông tin cá nhân bị kẻ gian sử dụng để vay nợ khiến điểm tín dụng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
• Mất kiểm soát tài chính: Phải đối mặt với các cuộc gọi đòi nợ khủng bố, ảnh hưởng đến đời sống và tâm lý.
• Khó khăn trong việc minh oan: Việc chứng minh mình không phải là người thực hiện giao dịch vay vốn là một quy trình phức tạp và tốn nhiều thời gian.

Làm sao để bảo vệ bản thân trước chiêu trò này?

Để tránh trở thành nạn nhân của việc bị lợi dụng thông tin, người dùng cần tuân thủ các nguyên tắc "vàng" sau:

• Tuyệt đối không cung cấp ảnh chụp CCCD/CMND rõ nét cho người lạ hoặc trên các hội nhóm không uy tín.
• Cảnh giác với các yêu cầu "xác thực" qua video call từ người lạ hoặc các ứng dụng vay không rõ nguồn gốc.
• Bảo mật thông tin sinh trắc học: Hạn chế đăng tải các video quay rõ khuôn mặt, cử động trên mạng xã hội công khai, vì đây là nguồn dữ liệu quý giá để kẻ gian tạo Deepfake.
• Sử dụng dịch vụ tài chính uy tín: Chỉ thực hiện vay vốn qua ứng dụng của các ngân hàng hoặc tổ chức tài chính lớn đã được Ngân hàng Nhà nước cấp phép.

Lời khuyên từ chuyên gia

Việc lách eKYC quét mặt app vay bằng video deepfake là một hồi chuông cảnh tỉnh về lỗ hổng bảo mật. Mặc dù các công ty Fintech đang liên tục cập nhật thuật toán để nhận diện Deepfake (như kiểm tra độ trễ, ánh sáng, nhiệt độ da), nhưng người dùng vẫn là chốt chặn cuối cùng. Hãy luôn giữ "cái đầu lạnh" trước các lời mời chào vay tiền nhanh chóng, lãi suất thấp bất thường để bảo vệ tài sản và danh tính của chính mình.