Dịch vụ đòi nợ bị cấm kinh doanh: Những điều người dân cần biết theo luật mới

Kể từ ngày 01/01/2021, hoạt động kinh doanh dịch vụ đòi nợ đã chính thức bị cấm tại Việt Nam theo quy định của Luật Đầu tư 2020. Đây là một thay đổi mang tính bước ngoặt, nhằm mục đích hạn chế các hệ lụy xã hội, tình trạng "xã hội đen" núp bóng doanh nghiệp đòi nợ thuê gây mất an ninh trật tự.

Tại sao dịch vụ đòi nợ bị cấm kinh doanh?

Trước năm 2021, kinh doanh dịch vụ đòi nợ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, trên thực tế, hoạt động này đã nảy sinh nhiều biến tướng tiêu cực:

• Sử dụng thủ đoạn bạo lực: Nhiều công ty đòi nợ thuê sử dụng nhân viên có hồ sơ bất hảo, dùng biện pháp đe dọa, khủng bố tinh thần, thậm chí hành hung con nợ.
• Gây mất trật tự xã hội: Các hành vi đòi nợ bằng cách đổ chất bẩn, tạt sơn, vây bắt trái pháp luật diễn ra phức tạp.
• Khó kiểm soát: Các cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn trong việc quản lý, giám sát các doanh nghiệp đòi nợ vì ranh giới giữa "đòi nợ hợp pháp" và "cưỡng đoạt tài sản" rất mong manh.

Do đó, để bảo vệ quyền con người, quyền công dân và đảm bảo trật tự an toàn xã hội, Quốc hội đã quyết định đưa dịch vụ đòi nợ vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.

Hệ quả pháp lý khi thực hiện hành vi đòi nợ trái phép

Sau khi quy định này có hiệu lực, bất kỳ tổ chức, cá nhân nào cố tình hoạt động kinh doanh dưới danh nghĩa "công ty đòi nợ" hoặc thực hiện các hành vi đòi nợ bằng vũ lực, đe dọa sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật hiện hành.

1. Xử phạt hành chính

Các hành vi vi phạm có thể bị phạt tiền ở mức cao, tước giấy phép kinh doanh (nếu còn tồn tại) và buộc chấm dứt hoạt động ngay lập tức.

2. Xử lý hình sự

Đây là rủi ro lớn nhất. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, các cá nhân hoặc tổ chức đòi nợ trái phép có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh:

• Tội cưỡng đoạt tài sản: Nếu dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác khiến nạn nhân lo sợ mà phải giao tài sản.
• Tội gây rối trật tự công cộng: Nếu hành vi đòi nợ làm ảnh hưởng đến trật tự nơi công cộng.
• Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác: Nếu xảy ra va chạm, xô xát.

Giải pháp đòi nợ hợp pháp hiện nay

Việc cấm dịch vụ đòi nợ không có nghĩa là chủ nợ mất quyền đòi lại tài sản của mình. Pháp luật Việt Nam vẫn bảo vệ quyền lợi chính đáng của chủ nợ thông qua các biện pháp dân sự hợp pháp:

1. Thương lượng, hòa giải: Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Các bên nên cùng ngồi lại, lập biên bản thỏa thuận lộ trình trả nợ, cam kết bằng văn bản có chữ ký của hai bên.
2. Khởi kiện ra Tòa án: Nếu con nợ cố tình chây ì, chủ nợ có quyền nộp đơn khởi kiện đến Tòa án nhân dân nơi con nợ cư trú/làm việc để yêu cầu giải quyết tranh chấp hợp đồng vay tài sản.
3. Yêu cầu Thi hành án: Sau khi có bản án/quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, nếu con nợ vẫn không thi hành, chủ nợ có quyền yêu cầu cơ quan Thi hành án dân sự cưỡng chế thi hành.

Lời khuyên quan trọng

• Đối với chủ nợ: Tuyệt đối không thuê các nhóm đối tượng bên ngoài thực hiện đòi nợ bằng các biện pháp "xã hội đen". Điều này không chỉ không đảm bảo thu hồi được nợ mà còn khiến bạn trở thành đồng phạm hoặc đối tượng bị cơ quan điều tra nhắm đến.
• Đối với người vay: Hãy luôn lưu giữ các chứng từ, hợp đồng vay tiền và ghi âm/ghi hình các buổi làm việc để làm bằng chứng nếu phát sinh tranh chấp. Nếu bị đe dọa, khủng bố tinh thần, hãy trình báo ngay cho cơ quan Công an gần nhất để được bảo vệ.

Kết luận: Việc dịch vụ đòi nợ bị cấm kinh doanh là một bước tiến quan trọng của hệ thống pháp luật Việt Nam. Người dân cần tỉnh táo, giải quyết các tranh chấp nợ nần thông qua các cơ quan chức năng có thẩm quyền để đảm bảo an toàn cho bản thân và tuân thủ đúng pháp luật.